The tree of life / Το δέντρο της ζωής (2011) **

138min

Σκηνοθεσία: Terrence Malick

Σενάριο: Terrence Malick

Πρωταγωνιστούν: Brad Pitt, Sean Penn, Jessica Chastain, Hunter McCracken

Τριγύρω οι ουρανοξύστες μιας σύγχρονης μεγαλούπολης και στη μέση το σκοτεινό πρόσωπο του μεσήλικα Jack (Sean Penn). Μια θλιβερή επέτειος του υπενθυμίζει τον αιφνίδιο θάνατο του μικρότερου αδελφού του, πίσω στο Texas της δεκαετίας του ΄60, γεγονός που γίνεται η αφορμή να ξεκινήσει όλη η ιστορία από την αρχή. Γέννηση του σύμπαντος, μαγνητισμός, βαρύτητα, σχηματισμός πλανητών, δημιουργία χλωρίδας και πανίδας, ανθρώπινη παρουσία πάνω στη γη, ώσπου σε μια απειροελάχιστη στιγμή του χρόνου ένας άντρας και μια γυναίκα ερωτεύονται και φέρνουν στη ζωή τρεις γιους. Είναι οι ίδιοι γονείς (Brad Pitt και Jessica Chastain) που μετά από μερικά χρόνια θα δοκιμάσουν την απώλεια του ενός εκ αυτών, αλλά και θα αναθρέψουν τον Jack (ο νεαρός Hunter McCracken) προβάλλοντας πάνω του όλη την αγάπη, μα και τις ατέλειές τους.

Φως. Μια σταλιά φως και γύρω το χαοτικό σκοτάδι. Μια αδιανόητη σπίθα και το βίαιο Big Bang διαπερνά για λίγο τη μαυρίλα, καθώς κάτι νέο αρχίζει (ή ξαναρχίζει, ποιός μπορεί να ξέρει;) να πάλλεται. Όλα τίθενται σε περιστροφή και στον πυρήνα τους πάντα η κινητήριος δύναμη, το φως. Η ανατολή του κόσμου μέσα από ασύλληπτους συνδυασμούς ζυμώσεων και κάπου εκεί η λιμνούλα του Δαρβίνου. Ξανά συνθέσεις και τα σπόρια του δέντρου της ζωής αποδεικνύονται ανθεκτικά και τολμηρά. Μέσα στη δίνη της γέννησης, τρυπούν το έδαφος, αποκτούν κορμό, πετάνε φύλλα και μεγαλώνουν. Θέλουν να γίνουν όσο ψηλά και σθεναρά χρειάζεται, για να σηκώσουν στα κλαδιά τους όλη την ύπαρξη που επιμένει να αναπαράγεται με ορμή μέσα σε ένα μετέωρο, άχρονο σύμπαν αβύσσου.

Focus στην οικογένεια O’ Brien, που δεν μοιάζει απλώς, αλλά είναι, ένα τυχαίο pixel της μαγικής ΗD εικόνας της ζωής. Ο Πατέρας ένας καθαρόαιμος απόγονος των δυνάμεων της Φύσης, ξέρει πως μόνο ο δυνατός επιβιώνει, ως οφείλει. Συγκεντρώνει μέσα του όλη την αλαζονία και τον εγωκεντρισμό του ανθρώπου. Eίναι ο εφευρέτης, ο εκπρόσωπος της λογικής, αυτός που αποπειράται να δαμάσει το χάος προς δικό του όφελος. Από την άλλη, η Μητέρα κουβαλάει όλη τη στοργή και την τρυφερότητα που χρειάζεται για να συντελεστεί μέσα της το θαυμαστό big bang της ανθρώπινης υπόστασης. Είναι το ελεύθερο πνεύμα, ο οπαδός της αλληλεγγύης, της αδελφοσύνης, των αοράτων δυνάμεων που επιμένουν να ενώνουν την αναρχία. Ο μεγάλος γιος, ο Jack, ως κοινωνός και των δύο πλευρών του ανθρώπου, μεγαλώνοντας στήνει μια πάλη με τον εαυτό του. Πέφτει κάτω, χτυπάει, ματώνει, γεμίζει πληγές και μελανιές, αλλά ξανασηκώνεται και συνεχίζει να παρατηρεί ό,τι τον περιβάλλει. Kαι η επανάληψη του μοτίβου των δύο αρχέγονων όψεων, της φωτεινής και της σκοτεινής, τον ακολουθεί. Όταν στην αρχή τυχαία, στην πορεία όμως συνειδητά, ψηλαφά το κενό, ο Φόβος ξεχειλίζει. Μετατρέπεται σε μια κραυγή σαν ψιθυριστή προσευχή, που γίνεται ένα με τις προσευχές του Πατέρα και της Μητέρας – μια Αγία Τριάδα εν τη ενώση.

Ένα ποίημα από σκόρπιες αναμνήσεις του παρελθόντος και του μέλλοντος. Ο Malick φτάνει στα άκρα της τελειότητας την χαρακτηριστική εικονολατρική προσέγγιση των θεμάτων του, υλοποιώντας ένα τεχνικό άθλο, που του πήρε χρόνια κοπιαστικής έρευνας και σχεδιασμού. Το χειροκρότημα όμως, σταματά εδώ. Η ταινία ως φιλοσοφικό πόνημα πάνω στα μέγιστα ερωτήματα που ταλανίζουν ακατάλυτα την ανθρωπότητα, είναι αυτονόητο πως πάνω από όλα και σε κάθε περίπτωση, υποχρεούται να αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο. Συνθήκη που δεν τηρείται παρά ελάχιστα στα 138 λεπτά της διάρκειάς της. Η έλλειψη και η αφαίρεση ροκανίζουν τον κορμό του δέντρου της ζωής, με αποτέλεσμα όλα τα γυαλιστερά φρούτα του, αντί να καταλήγουν στο καλάθι της ψυχής μας, να πολτοποιούνται αμήχανα στο έδαφος της αδιαφορίας. Το θρησκευτικών καταβολών φιλμ, ναι, ζητάει από την αρχή την υπομονή μας, αλλά κάποια στιγμή και αυτή εξαντλείται, αφού γίνεται αντιληπτό πως γινόμαστε μάρτυρες μιας εξαίσιας μουσικής εμπειρίας (ο Desplat κλέβει την ανάσα) με εικόνες, με υπόβαθρο ικανό να ταρακουνήσει μόνο τους εντελώς αμύητους στη φιλοσοφία. Απουσία διαλόγου, υπάρχει χώρος άπλετος για δυνατά εκφραστικά μέσα από τους πρωταγωνιστές, ενώ οποιαδήποτε προσπάθεια σύγκρισης με το «2001: A Space Odyssey» – εκτός από τον τομέα των ειδικών εφέ, όπου χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιοι συντελεστές – καταδεικνύεται ανίσχυρη και ανακριβής. Εδώ μιλάμε για μια ταινία στα όρια του αυτισμού.

(Για το cinemart.gr)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s