The elephant man / Ο άνθρωπος ελέφαντας (1980) *****

124min

Σκηνοθεσία:  David Lynch

Σενάριο:  Christopher de Vore, Helen Bergren,  David Lynch (βασισμένο στα βιβλία «The elephant man and other reminiscences του Frederick Treves και «Τhe elephant man: a study in human dignity» του Αshley Montagu)

Πρωταγωνιστούν:  Anthony Hopkins, John Hurt, Anne Bancroft, John Gielgud, Freddie Jones

Ο John Merrick είναι ο άνθρωπος – ελέφαντας.  Η ακραία και ανίατη δυσμορφία του, αποτέλεσμα της επίθεσης που δέχτηκε η μητέρα του στον 4ο μήνα κύησης, γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από το βίαιο Bytes που βιοπορίζεται περιφέροντάς τον ως έκθεμα στο τσίρκο τεράτων του Βικτοριανού Λονδίνου.  Ο γιατρός Τreves, εξειδικευμένος στην ανθρώπινη ανατομία, αναλαμβάνει να μελετήσει την περίπτωσή του και σταδιακά να του προσφέρει καταφύγιο και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης.

Επαληθεύοντας στο έπακρον τις προσδοκίες του – ριψοκίνδυνου σε αυτό το εγχείρημα – παραγωγού Mel Brooks, o Lynch κερδίζει 8 υποψηφιότητες Όσκαρ και άλλα 8 βραβεία σε κορυφαίες διοργανώσεις, παραδίδοντάς μας την πιο ευπρόσιτη δημιουργία του.  Για πρώτη, και για πολλούς τελευταία, φορά γίνεται τόσο επεξηγηματικός ακολουθώντας μια σχεδόν documentary αφήγηση.  Οι παραισθήσεις, τα ονειρικά ντελίρια και οι σεξουαλικές εμμονές φυσικά και υπάρχουν, αν και σπάνια, αλλά σε βαθμό τέτοιο ώστε να προσδίδουν την κατάλληλη δόση απόκοσμης ατμόσφαιρας.  Η μυστηριώδης, ασπρόμαυρη φωτογραφία, τα εκπληκτικά κοστούμια και το make-up μαζί με τους στοιχειωτικούς ήχους που εναλλάσσονται με τις απότομες και ανατριχιαστικές σιωπές, συμβάλλουν στην ανησυχία μας.  Οι ερμηνείες με προεξέχουσες αυτές των Ηοpkins (ίσως στον πιο «εύκολο» ρόλο της καριέρας του) και Hurt είναι κάτι περισσότερο από συγκινητικές.

Το δυσοίωνο βιομηχανικό τοπίο ανατέλλει μέσα από τους καπνούς και τις θορυβώδεις μηχανές στο τέλος του 19ου αιώνα.  Το Λονδίνο με τις ολοένα και εμφανέστερες ταξικές διαφορές του, ορθώνεται απειλητικό και σκοτεινό μπροστά μας.  Από τη μια, το καταδικασμένο σε οικονομική εξαθλίωση περιθώριο, που διασκεδάζει σε φτηνά θεάματα με αντικείμενο παραμορφωμένες υπάρξεις.  Aπό την άλλη η bourgeoisie που μειδιά και εκείνη στη θέα του τέρατος, προσεχτικά όμως, πίσω από το πέπλο του καθωσπρεπισμού και της υποκριτικής φιλευσπλαχνίας.  Κάπου εκεί ανάμεσα ο αταξικός Merrick, μέσα στο φρικτό του περιτύλιγμα να κρύβει αυθεντική καλοσύνη, ευγένεια, ήθος, καλλιέργεια, τρυφερότητα και να είναι έτοιμος να αλλάξει την σκληρή πραγματικότητα του τσίρκου με το τσίρκο της καλής κοινωνίας, προσμένοντας ως αντάλλαγμα λίγες μόνο στιγμές χαράς.  Γύρω του άνθρωποι ευειδείς, με αλλότε συγκαλυμένη άλλοτε φανερή, αγριότητα και μίσος για το διαφορετικό.  Όλοι βρίσκονται σε ετοιμότητα να χρησιμοποιήσουν το αδύναμο πλάσμα προς ευχαρίστησή τους, να νιώσουν την υποτιθέμενη ανωτερότητά τους και κατόπιν να το εξοντώσουν.

Ο καθρέφτης, αντικείμενο απαγορευτικό για τον αποκρουστικό άντρα, αφού καθρεφτίσει στιγμιαία την φθαρτή ασχήμια του, σιγά – σιγά αλλά αποφασιστικά, στρέφεται προς τα εμάς, προς όλη την ανθρωπότητα.  Το διαχρονικό είδωλό μας μόνο αποκρουστικό μπορεί να είναι στη θέα της μεταφυσικής αγωνίας.  Αν τελικά τίποτα δεν πεθαίνει, τότε πού μπορεί να κρύψει κανείς την ασχήμια της ψυχής;

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s